Nhiều doanh nghiệp TMĐT dành phần lớn thời gian để theo dõi doanh số, ROAS hay lợi nhuận, nhưng lại bỏ qua một chỉ số có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành hằng ngày: dòng tiền. Trên thực tế, không ít doanh nghiệp tăng trưởng rất nhanh nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc thanh toán nhà cung cấp, nhập thêm hàng tồn kho hoặc duy trì ngân sách quảng cáo vì thiếu tiền mặt.
Để hiểu rõ sức khỏe tài chính thực sự của doanh nghiệp, việc theo dõi
Báo cáo Dòng tiền (Cash Flow Statement) là điều không thể thiếu.
1. Cash Flow Là Gì? Vì Sao Dòng Tiền Quan Trọng Với Doanh Nghiệp TMĐT?
Nhiều doanh nghiệp có lợi nhuận nhưng vẫn gặp khó khăn về tiền mặt. Nguyên nhân là lợi nhuận và
dòng tiền (Cash Flow) không giống nhau.
Lợi nhuận phản ánh hiệu quả kinh doanh, trong khi Cash Flow cho biết lượng tiền thực tế đi vào và đi ra khỏi doanh nghiệp. Với TMĐT, doanh số có thể tăng nhanh nhưng doanh nghiệp vẫn phải chi trước cho hàng tồn kho, quảng cáo và vận hành, trong khi tiền từ marketplace thường được thanh toán theo chu kỳ.
Đó là lý do
Báo cáo Dòng tiền (Cash Flow Statement) trở nên quan trọng. Nếu P&L cho biết doanh nghiệp lãi hay lỗ và Balance Sheet cho biết doanh nghiệp sở hữu gì, thì
Cash Flow Statement trả lời câu hỏi: tiền thực sự đang ở đâu và được sử dụng như thế nào?
2. Cash Flow Statement Cho Biết Điều Gì Mà P&L Không Thể Hiện?
Một doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu ngay khi đơn hàng hoàn thành, nhưng tiền thực tế có thể vẫn đang nằm ở marketplace hoặc trong các khoản phải thu. Tương tự, hàng tồn kho được ghi nhận là tài sản trên Balance Sheet nhưng số tiền dùng để mua hàng đã rời khỏi tài khoản từ trước đó.
Đó là lý do lợi nhuận không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác khả năng thanh khoản của doanh nghiệp.
Cash Flow Statement giúp doanh nghiệp nhìn rõ dòng chảy của tiền mặt thay vì chỉ nhìn vào các bút toán kế toán. Thông qua báo cáo này, doanh nghiệp có thể biết tiền được tạo ra từ hoạt động kinh doanh, đang được sử dụng để đầu tư mở rộng hay đang được tài trợ bởi vốn vay và nguồn vốn bên ngoài.
Đối với doanh nghiệp TMĐT, đây là một trong những báo cáo quan trọng nhất để đánh giá liệu tăng trưởng hiện tại có thực sự bền vững hay không.
3. Báo Cáo Dòng Tiền Gồm Những Gì?
Cash Flow Statement thường được chia thành ba nhóm chính, phản ánh toàn bộ hành trình của tiền mặt trong doanh nghiệp.
3.1 Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (Operating Cash Flow)
Đây là phần quan trọng nhất vì phản ánh khả năng tạo tiền từ hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp. Dòng tiền này bao gồm tiền thu từ bán hàng, tiền nhận từ marketplace và các khoản chi cho hàng hóa, quảng cáo, logistics, nhân sự hoặc vận hành.
Đối với doanh nghiệp TMĐT, Operating Cash Flow cho thấy liệu mô hình kinh doanh hiện tại có đang thực sự tạo ra tiền hay chỉ đang tạo ra doanh thu.
3.2 Dòng tiền từ hoạt động đầu tư (Investing Cash Flow)
Nhóm này phản ánh các khoản tiền được sử dụng để đầu tư vào tài sản hoặc hạ tầng phục vụ tăng trưởng dài hạn như kho hàng, thiết bị vận hành, studio livestream hoặc các hệ thống công nghệ.
Dòng tiền đầu tư âm không nhất thiết là tín hiệu xấu. Trong nhiều trường hợp, đó là dấu hiệu doanh nghiệp đang đầu tư cho tăng trưởng trong tương lai.
3.3 Dòng tiền từ hoạt động tài chính (Financing Cash Flow)
Đây là dòng tiền liên quan đến việc huy động và sử dụng nguồn vốn như vay ngân hàng, nhận vốn đầu tư, góp vốn từ chủ doanh nghiệp hoặc trả nợ vay.
Đối với các doanh nghiệp đang mở rộng nhanh, dòng tiền tài chính thường đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, về dài hạn, doanh nghiệp cần xây dựng khả năng tự tạo dòng tiền từ hoạt động kinh doanh thay vì phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài.
4. Vì Sao Dòng Tiền Quan Trọng Hơn Bao Giờ Hết Với Doanh Nghiệp TMĐT?
Trong TMĐT, tăng trưởng thường đi kèm với nhu cầu vốn ngày càng lớn. Khi doanh số tăng, doanh nghiệp cần nhập thêm hàng, chi nhiều hơn cho quảng cáo và mở rộng hoạt động vận hành. Tuy nhiên, tiền từ marketplace lại thường được giải ngân theo chu kỳ thay vì ngay lập tức.
Khoảng chênh lệch thời gian này khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng "profitable but out of cash" – có lợi nhuận trên giấy tờ nhưng không đủ tiền mặt để tiếp tục tăng trưởng.
Bài toán này càng trở nên phức tạp hơn đối với các doanh nghiệp bán hàng xuyên biên giới. Thời gian restock dài, chi phí logistics quốc tế cao và dòng tiền bị giữ tại marketplace khiến áp lực thanh khoản lớn hơn đáng kể so với mô hình bán hàng truyền thống.
Chính vì vậy, theo dõi Cash Flow không chỉ là một hoạt động kế toán. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp đánh giá liệu tốc độ tăng trưởng hiện tại có đang được hỗ trợ bởi dòng tiền khỏe mạnh hay không.
5. Genbook Giúp Doanh Nghiệp Xây Dựng Khả Năng Quan Sát Tài Chính Toàn Diện Từ Dữ Liệu Dòng Tiền
Đối với nhiều doanh nghiệp TMĐT, thách thức không nằm ở việc hiểu Cash Flow mà nằm ở dữ liệu.
Doanh thu nằm trên Amazon, Shopee hoặc TikTok Shop. Chi phí quảng cáo nằm trên Amazon Ads hoặc TikTok Ads. Dữ liệu tồn kho nằm trong hệ thống quản lý kho. Dòng tiền lại nằm trong ngân hàng hoặc các nền tảng thanh toán khác nhau. Khi dữ liệu bị phân mảnh, việc theo dõi dòng tiền và đánh giá sức khỏe tài chính trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Genbook được xây dựng để giải quyết chính vấn đề đó.
Là nền tảng hệ điều hành tài chính và kế toán dành cho doanh nghiệp TMĐT,
Genbook tập trung dữ liệu vận hành và tài chính vào một hệ thống thống nhất, giúp doanh nghiệp theo dõi dòng tiền, hiệu quả kinh doanh, lợi nhuận theo SKU và các chỉ số tài chính quan trọng theo thời gian thực.
Thay vì chỉ nhìn thấy doanh thu hoặc lợi nhuận, doanh nghiệp có thể hiểu rõ tiền đang được tạo ra từ đâu, đang được sử dụng vào đâu và liệu hoạt động kinh doanh hiện tại có đang tạo đủ nguồn lực để tiếp tục tăng trưởng hay không.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối đúng cách, Cash Flow Statement không còn chỉ là một báo cáo tài chính. Nó trở thành công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát tăng trưởng, giảm rủi ro và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu đáng tin cậy.
Trải nghiệm miễn phí 1 tháng cùng Genbook và xây dựng khả năng quan sát tài chính toàn diện cho doanh nghiệp của bạn.
